Türkiye’nin sahip olduğu zengin tarım kaynakları, meyve ihracatında önemli fırsatlar sunmaktadır. Özellikle kayısı hem yaş hem de kuru olarak dünya pazarlarında yüksek talep gören bir üründür. Türkiye, iklim avantajı ve üretim kapasitesi sayesinde bu alanda lider konumda yer alırken, kayısı ihracatı yapan firmalar için farklı pazarlarda sürdürülebilir büyüme imkanları da doğmaktadır. Peki, yurt dışına kayısı ihracatı nasıl yapılır? Süreçte dikkat edilmesi gerekenler, gerekli belgeler ve hedef ülkeler nelerdir?
Kayısı İhracatı Nedir?
Kayısı ihracatı, yaş veya kurutulmuş kayısıların dış
pazarlara satılması sürecidir. İhraç edilen kayısıların türü, işlenme şekli ve
hedef ülkeye göre süreçteki dinamikler değişiklik gösterebilir. Türkiye’nin
özellikle kuru kayısıda sahip olduğu üretim kapasitesi ve kalitesi,
uluslararası pazarlarda Türk menşeli kayısıların tercih edilmesini
sağlamaktadır. Aynı zamanda, kayısı ihracat fiyatları ülkeden
ülkeye değişiklik göstermekle birlikte, kalite standartları ve lojistik
planlaması da bu fiyatları etkileyen önemli unsurlar arasında yer alır.
Yaş Kayısı İhracatı Nedir?
Yaş kayısı ihracatı, hasat döneminde hızlı aksiyon
almayı gerektiren ve soğuk zincir lojistiğine bağlı olarak gerçekleştirilen bir
ticaret türüdür. Ürünlerin tazeliğini koruması için hızlı sevkiyat büyük önem
taşır. Avrupa Birliği ülkeleri, Orta Doğu ve Rusya Federasyonu yaş kayısı
ihracatında başlıca hedef pazarlardır. Burada meyvenin görünümü, dayanıklılığı,
lezzeti ve pestisit uygunluğu gibi unsurlar değerlendirmeye alınmaktadır.
Kuru Kayısı İhracatı Nedir?
Kuru kayısı ihracatı, yıl boyunca gerçekleştirilebilen
ve daha uzun raf ömrüne sahip olması sayesinde daha geniş bir ihracat
kapasitesine olanak tanıyan bir süreçtir. Malatya başta olmak üzere Doğu
Anadolu Bölgesi’nde üretilen kurutulmuş kayısılar, özellikle Avrupa ve Amerika
pazarlarında yüksek talep görmektedir. Kükürtleme oranı, renk, nem dengesi ve
paketleme şekli gibi kriterler ürünlerin tercih edilebilirliğini doğrudan
etkiler.
Kayısı İhracat Verileri
Market Calculus verilerine göre,
2024 yılında dünya genelinde yaklaşık 132 bin ton kuru kayısı ihracatı
gerçekleştirilmiş ve toplam ihracat geliri 542,8 milyon USD olmuştur. En yüksek
ihracat hacmine sahip ülkeler arasında Türkiye, Özbekistan ve Afganistan yer
alırken, ortalama birim ihracat fiyatı 4,11 USD/kg düzeyindedir.
Kayısı İthalat Verileri
Market Calculus 2024 verilerine
göre, dünya genelinde toplam 123.909 ton kuru kayısı ithal edilmiş ve bu
ithalatın değeri 528 milyon USD olarak gerçekleşmiştir. En fazla ithalat yapan
ülkeler arasında ABD, Almanya, Fransa, İngiltere ve Hollanda yer alırken,
ortalama birim ithalat fiyatı ise 4,26 USD/kg düzeyindedir. Global talep
dağılımı, kayısı ihracatçılarının hedef pazar seçiminde önemli rol
oynamaktadır.
Kayısı İhracatında Dikkat Edilmesi Gereken Konular
Yurt dışına kayısı ihracatı yaparken ihracatçı
firmaların dikkate alması gereken pek çok husus bulunmaktadır. Bu konular hem
ihracat sürecinin sorunsuz ilerlemesi hem de ürünlerin hedef pazarda tercih
edilmesi açısından kritik öneme sahiptir:
- Ürün
Kalitesi: Yaş kayısıda renk, sertlik ve tat; kuru
kayısıda ise kükürtleme oranı, nem seviyesi ve homojenlik kalite
kriterleri olarak öne çıkar.
- Ambalajlama: İhracat
yapılacak ülkenin gıda güvenliği mevzuatlarına uygun paketleme tercih
edilmeli; yaş ürünlerde nefes alabilir ambalajlar, kuru ürünlerde ise
vakumlu ya da hava geçirmez ambalajlar kullanılmalıdır.
- Etiketleme: İçerik
bilgileri, menşe ülkesi, üretim ve son kullanma tarihi gibi bilgiler doğru
ve okunabilir şekilde belirtilmelidir.
- Lojistik:
Ürünlerin bozulmadan ve deformasyona uğramadan alıcıya ulaşması için uygun
taşıma yöntemi seçilmeli, gerekirse soğuk zincir tercih edilmelidir.
- Fiyatlandırma: Kayısı
ihracat fiyatları, sezonluk değişkenlik gösterebilir. Ürünün kalitesine ve
hedef pazardaki arz-talep dengesine göre fiyat politikası belirlenmelidir.
Kayısı İhracatı için Gerekli Belgeler
Kayısı ihracatı yapabilmek için hazırlık
sürecinde belirli belgelerin eksiksiz şekilde temin edilmesi gerekir. Bu
belgeler hem ihracatçının yasal sorumluluğunu yerine getirmesini sağlar hem de
ithalatçı ülkenin taleplerine uyumlu hareket edilmesini kolaylaştırır:
- Ticari
fatura ve paketleme listesi
- Bitki
sağlık sertifikası
- Menşe
şahadetnamesi
- Gıda
analiz sertifikaları (özellikle kuru kayısıda pestisit analizleri)
- Uygunluk
ve kalite belgeleri
- Gümrük
beyannamesi
- Konşimento
ve taşıma belgeleri
Ülkelere göre bazı belgelerin içerikleri ya da
formatları farklılık gösterebilir. Bu nedenle hedef ülkenin ithalat mevzuatı
mutlaka önceden incelenmelidir.
Kayısı İhracatı Yapılan Ülkeler
Market Calculus 2024 verilerine
göre Türkiye, hem kuru kayısı hem de yaş kayısı ihracatında farklı bölgelere
yüksek miktarda ürün göndermektedir. Kuru kayısıda en fazla ihracat yapılan
ülkeler arasında ABD, Fransa ve Almanya yer alırken; yaş kayısı ihracatında öne
çıkan ülkeler Rusya, Irak ve Romanya olmuştur. Bu ülkeler, Türkiye’nin kayısı
dış ticaretinde en büyük pazar payına sahip konumdadır.
Türkiye Kayısı İhracatı
Kayısı ihracat rakamları,
Türkiye'nin bu alandaki güçlü konumunu açıkça ortaya koymaktadır. Market
Calculus verilerine göre Türkiye, 2024 yılında 76.439 ton kuru kayısı ihraç
etmiş ve karşılığında 404,5 milyon doların üzerinde gelir elde etmiştir. Bu
ihracatla Türkiye, dünya kuru kayısı ihracatının %74,52’sini değer bazında,
%57,88’ini ise miktar bazında gerçekleştirmiştir. Ortalama birim ihracat fiyatı
ise 5,29 USD/kg seviyesindedir.
Bu veriler, kayısı ihracatı yapan
firmalar için Türkiye’nin halen en büyük ihracatçı ülke olduğunu ve global
pazarda rekabetçi bir fiyat ve kalite avantajına sahip olduğunu göstermektedir.
Dünya Kayısı İhracatı
2024 yılında dünyada en fazla kuru
kayısı ihracatı yapan ülke Türkiye olmuştur. Türkiye’yi Özbekistan, Afganistan
ve Fransa takip etmektedir. Yaş kayısı ihracatında ise İspanya ilk sırada yer
alırken, Türkiye ikinci sırada konumlanmıştır.
Kayısı İhracatı Yapan Firmalar
Kayısı ihracatı yapan firmalar, Türkiye’de ağırlıklı
olarak Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde faaliyet göstermektedir. Bu
firmalar arasında büyük ölçekli ihracatçılar olduğu gibi, kooperatifler ve
KOBİ’ler de yer almaktadır. Firmaların bir kısmı doğrudan üreticiden alım
yaparken bazıları kendi üretim tesislerinde işleme faaliyetleri de
gerçekleştirmektedir. Uluslararası sertifikalara sahip firmalar, başta Avrupa
Birliği olmak üzere birçok pazarda tercih edilmektedir.
TradeAtlas ile Yeni Pazarlara Açılın
TradeAtlas, kayısı ihracatı yapan firmalar
için alıcıya ulaşmanın en güvenilir yollarından biridir. Platform üzerinden,
hangi ülkelerde hangi firmaların kayısı ithalatı yaptığı, son sevkiyatlarda ne
kadar ürün alındığı ve en çok hangi tedarikçilerle çalışıldığı gibi bilgilere
ulaşabilirsiniz. Gerçek sevkiyat verilerine dayalı müşteri analizleriyle
yalnızca potansiyel değil, doğrulanmış alıcılarla iş birliği kurarak dış
ticaretinizi büyütebilirsiniz.
Kuru
kayısıya ait detaylı GTİP bilgilerini incelemek için kayısı gtip sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
