TAREKS Nedir

Tareks, yani Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi, Türkiye’de ithalat ve ihracat işlemlerinde ürünlerin güvenlik, teknik mevzuata ve standartlara uygunluk ile kalite açısından denetlenmesini sağlayan web tabanlı bir elektronik uygulamadır. Sistem, ürünlerin ülkeye giriş veya çıkış aşamasında risk esaslı analiz yaparak, güvenli olmayan ya da standartlara uymayan ürünlerin piyasaya girmesini engeller. Böylece hem tüketicilerin sağlığı hem de üreticilerin hakları korunur, aynı zamanda dış ticarette şeffaflık ve güven artırılır.

 

TAREKS Amacı Nedir?

TAREKS, dış ticarette ürünlerin yalnızca güvenlik ve teknik mevzuata ve standartlara uygunluk açısından denetlenmesini değil, aynı zamanda bu sürecin modern ve dijital yöntemlerle yürütülmesini amaçlar. Sistem, ekonomik ve ticaret koşullarına uygun şekilde, son teknolojinin imkânlarından yararlanarak çağdaş bir denetim anlayışı sunar.

Bu sayede ithalat ve ihracat işlemleri daha hızlı, şeffaf ve güvenli hale gelir. Ayrıca kamu kaynaklarının etkin kullanılmasına katkı sağlanır, hem tüketici hem de üretici korunur, ülke ekonomisinin sürdürülebilirliği güçlendirilir. TAREKS’in en önemli hedeflerinden biri, risk esaslı analizlerle güvenli ürünlerin piyasaya hızlıca ulaşmasını sağlamak, standartlara uymayan ürünlerin ise ticaret zincirine girmesini önlemektir.

 

TAREKS Nasıl Alınır?

TAREKS belgesi, Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı üzerinden alınmaktadır. Peki, tareks başvurusu nasıl yapılır? Öncelikle bakanlığın resmi web sitesine giriş yapmanız ve elektronik imza (e-imza) ile başvuru sürecini başlatmanız gerekir. Başvuru sırasında, ithal edilecek ürünlerin tüm detayları eksiksiz bir şekilde tareks sistemi üzerinden girilmelidir. Gerekli adımlar tamamlandıktan ve ilgili denetimler gerçekleştirildikten sonra, sistem tarafından onaylanan belgeler elektronik ortamda firmaya sunulur. Yani tareks belgesi nasıl alınır sorusunun cevabı; doğru ve eksiksiz bilgi girişi yapıp süreci e-Devlet üzerinden başlatmak, ardından gerekli kontrolleri tamamladıktan sonra onaylanan belgeyi yine dijital ortamda temin etmektir. Bu sayede işlemler hızlı sonuçlanır ve firmalar, ithalat veya ihracat faaliyetlerini sorunsuz bir şekilde yürütebilir.

 

TAREKS'de Firma Tanımlaması Nasıl Yapılır?

TAREKS üzerinden işlem yapabilmek için öncelikle firmanızın sisteme tanımlanması gerekir. Firma tanımlama işlemi, Ticaret Bakanlığı’nın DTVS portalı üzerinden yapılır.

Eğer ticari işletme iseniz vergi numaranızı, esnaf işletmesi veya bireysel ithalatçı iseniz TC Kimlik numarası ve doğum tarihinizi girerek tanımlama sürecine başlayabilirsiniz. Başvuru sırasında firma bilgileri, yetkili kişi bilgileri ve gerekli belgeler eksiksiz girilmeli; ardından tanımlama işlemi tamamlandıktan sonra firma, tareks sistemi üzerinde aktif hale gelir.

Bu süreç tamamlandığında, firmanız TAREKS üzerinden ürün denetim başvurularını yapabilir, onay süreçlerini takip edebilir ve dış ticaret işlemlerini hızlı, güvenli ve mevzuata uygun şekilde gerçekleştirebilir.

 

TAREKS Hangi Ürünleri Kapsar?

TAREKS, gümrüklerde ithalat ve ihracat kapsamında yer alan tüm ürünleri kapsar. Ancak özellikle insan sağlığı, çevre güvenliği ve teknik mevzuata uyum açısından risk taşıyan ürünler öncelikli olarak denetime tabi tutulmaktadır.

Bu kapsamda; kişisel koruyucu donanım, oyuncak, yapı malzemeleri, tıbbi cihaz, telsiz ve telekomünikasyon terminal ekipmanları, pil ve akümülatörler gibi sanayi ürünleri TAREKS denetimine girer. Ayrıca, hem ithalat hem de ihracatta kalite denetimine tabi tutulan tarım ürünleri de tareks ürün listesi içinde yer almaktadır.

TAREKS’in kapsama aldığı ürünler, güncel olarak Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan mevzuat ve listeler doğrultusunda belirlenir. Bu nedenle firmaların, işlem öncesinde ilgili listeyi kontrol etmeleri büyük önem taşır.

 

TAREKS Neyi Değiştiriyor?

TAREKS, geleneksel olarak uygulanan ve ithalat ile ihracat işlemlerinde her ürün partisinin tek tek fiziki olarak denetlenmesi anlayışını değiştirmektedir. Bu sistemle birlikte artık her ürünün fiziki kontrolü yerine, risk esaslı bir değerlendirme yapılmakta ve yalnızca risk taşıyan ürünler detaylı incelemeye alınmaktadır.

Böylece, güvenli ve standartlara uygun ürünler hızla piyasaya sunulurken, uygunsuz ürünlerin ithalatı veya ihracatı engellenmektedir. Bu yaklaşım hem zaman ve maliyet tasarrufu sağlar hem de dış ticaret süreçlerinde verimliliği artırarak firmaların rekabet gücünü yükseltir.

 

TAREKS Risk Analizi

TAREKS, ithalatı yapılacak ürünler için dijital ortamda geliştirilen tareks uygulamaları üzerinden risk analizi yapmaktadır. Bu analiz sırasında ürünün geldiği ülke, üretici firmanın geçmişi, önceki denetimlerdeki sonuçlar ve ürünün risk seviyesi dikkate alınır.

Riskli görülen ürünler, gümrükte ayrıntılı inceleme ve gerekirse laboratuvar testleriyle fiili denetim aşamasına yönlendirilir. Buna karşılık, güvenli ve düşük riskli ürünler herhangi bir fiziki muayeneye gerek kalmadan hızlı şekilde onaylanabilir.

Bu yöntem, güvenilir ürünlerin ithalat ve ihracat süreçlerinde daha kısa sürede piyasaya ulaşmasını sağlarken, risk taşıyan ürünlerin engellenmesine ve kamu kaynaklarının etkin kullanılmasına önemli katkı sunar.

 

TAREKS Fiili Denetim

TAREKS’e başvurunun ardından sistem otomatik olarak bir risk analizi yapar. Bu analiz sonucunda ürün, risk taşımıyorsa herhangi bir denetime gerek kalmadan doğrudan TAREKS referans numarası alır ve işlem hızlıca tamamlanır. Ancak ürün riskli olarak değerlendirilirse başvuru fiili denetime yönlendirilir. Bu aşamada ürünler gümrükte fiziki muayeneye tabi tutulur, gerektiğinde laboratuvar testleri yapılır ve yetkili uzmanlar tarafından detaylı inceleme gerçekleştirilir. Ürün mevzuata uygun bulunursa TAREKS üzerinden onay verilir ve ithalat/ihracat süreci devam eder. Eğer ürün mevzuata aykırı bulunursa, ilgili mevzuat çerçevesinde işlem yapılır ve firma sürece ilişkin gerekli düzeltmeleri yaparak belgesini yeniden yükleyerek devam edebilir.

TAREKS Kapsamında Yanıltıcı Beyanda Bulunmanın Yaptırımları

TAREKS kapsamında yapılan işlemlerde doğru ve eksiksiz bilgi verilmesi büyük önem taşır. Sisteme yanıltıcı beyanda bulunmak, hem firmalar hem de ülke ticareti açısından ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu tür durumlarda, mevzuata aykırılık tespit edildiğinde firmalara idari para cezası, gümrük vergilerinin tahakkuku ve hatta kaçakçılık suçundan dava açılması gibi yaptırımlar uygulanabilmektedir.

Ayrıca, yanlış veya yanıltıcı beyanın ortaya çıkması durumunda tareks ödeme işlemleri reddedilebilir, ürünler gümrükte bekletilebilir veya ülkeye girişine izin verilmeyebilir. Bu da hem mali kayıplara hem de firmaların ticari itibarında olumsuz yansımalar yaratabilir. Dolayısıyla firmaların TAREKS sürecinde beyanlarını doğru, şeffaf ve mevzuata uygun şekilde yapmaları büyük önem taşır.

 

TradeAtlas ile TAREKS Süreçlerinde Avantaj

TAREKS sürecinde başarılı olmanın temel şartı, ürünlerinizle ilgili doğru ve güvenilir bilgiye sahip olmaktır. Özellikle ithalat ve ihracat aşamalarında firmaların geçmiş faaliyetleri, ürün kalitesi ve daha önceki denetim sonuçları risk analizi sürecinde kritik bir rol oynar. Daha önce dış ticaret yapmış ve TAREKS sistemi tarafından onaylanmış gerçek ithalatçı ve ihracatçı firmaların bilgilerine ulaşmak, yeni başvuru yapacak şirketlerin de süreci sorunsuz ilerletmesine büyük avantaj sağlar.

İşte tam da bu noktada TradeAtlas, dünya genelindeki milyonlarca sevkiyat kaydını analiz ederek firmalara gerçek alıcı ve tedarikçi firma bilgisi sunar. Böylece işletmeler, riskli olabilecek firmaları veya yanlış ortaklıkları en baştan eleyerek hem TAREKS sürecinde hız kazanır hem de uluslararası ticarette güvenilir iş ağları kurar.

Hedef pazarları daha iyi anlamak ve yeni iş fırsatları yaratmak isteyen ihracatçı firmalar ihracat talebi isimli blog yazımıza göz atabilirler.

 

Tareks Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Bu bölümde TAREKS süreci ile ilgili en çok merak edilen konuları ve yanıtlarını bulabilirsiniz.

Tareks nedir ne işe yarar?

TAREKS, Türkiye’de ithalat ve ihracat işlemlerinde ürünlerin güvenlik, teknik mevzuata ve standartlara uygunluk ile kalite açısından denetlenmesini sağlayan web tabanlı bir elektronik uygulamadır. Kısaca tareks ne demek sorusunun cevabı; ürünlerin ülkeye giriş veya çıkışında risk esaslı analiz yaparak güvenli ürünlerin hızlıca piyasaya ulaşmasını, uygunsuz ürünlerin ise ticarete girmeden engellenmesini sağlamaktır.

TAREKS belgesi nereden alınır?

TAREKS belgesi, Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı üzerinden alınmaktadır. Bu belgeyi almak için öncelikle Ticaret Bakanlığı’nın resmi web sitesine giriş yapılmalı, ardından elektronik imza (e-imza) ile başvuru tamamlanmalıdır.

Tareks ücreti nedir?

TAREKS üzerinden yapılan başvurular için belirli bir hizmet bedeli alınır. Bu ücret, ürün grubuna ve başvuru türüne göre değişiklik gösterebilir. Güncel tarife, Ticaret Bakanlığı ve ilgili kurumların resmi duyurularından takip edilmelidir. TAREKS kapsamında yapılan ithalat denetimi başvuruları için 3 Ocak 2025 tarihi itibarıyla uygulanan ücret 1.200 TL olarak belirlenmiştir.

Tareks kaç günde çıkar?

TAREKS belge alma süresi, ürünün risk analizine ve gerekiyorsa laboratuvar testlerinin süresine bağlıdır. Düşük riskli ürünler için belgeler genellikle birkaç gün içinde alınırken, test gerektiren ürünlerde süreç uzayabilir. Ortalama olarak 1-3 iş günü içerisinde sonuçlanmaktadır.