Test

      Dış ticarette kullanılan ödeme yöntemlerinden birini seçerken riskin minimumda tutulmasına, hem ihracatçı hem de ithalatçı tarafından karşılıklı fayda sağlanabiliyor olmasına dikkat edilmelidir. Bu yöntemlerden peşin ödeme, akreditifli ödeme, vesaik mukabili ödeme ve açık hesap (mal mukabili ödeme) yöntemleri en sık kullanılanlarıdır.

1.     Peşin Ödeme

     Bu ödeme yönteminde ihracatçı, ödemeyi mallar ithalatçıya teslim edilmeden önce almaktadır. Bu sayede ihracatçı firmanın girmiş olduğu risk minimumda tutulmuş olur. İhracatçı açısından en faydalı ve risksiz olan bu yöntem, ithalatçı firma için ise en riskli olanıdır.

2.     Akreditifli Ödeme

     Akreditifli ödeme yönteminde ödeme, ihracatçıya bir banka tarafından alıcı adına garanti edilmektedir. İhracatçı akreditifte belirtilen şart ve kuralları yerine getirdiği takdirde ödemeyi almaya hak kazanır. Uluslararası ticarette kullanılan en güvenilir ödeme yöntemlerinden biri olarak görülmektedir. Hem alıcı hem de satıcı firmaya fayda sağlayan bu yöntemde, ihracatçıya ödemenin tam ve zamanında yapılacağı güvencesi verilirken aynı zamanda da şartlar sağlanmadığında ödemenin gerçekleşmemesi sebebiyle de ithalatçı korunmaktadır.

 

3.     Vesaik Mukabili Ödeme

     Vesaik mukabili ödeme yönteminde ihracatçı malları sevk ettikten sonra ithalatçının ihtiyacı olan belgeleri tahsil edilmek üzere bankasına verir, banka da ithalatçının ödemesi veya kabulü karşılığında belgeleri ithalatçıya teslim eder.

 

4.     Açık Hesap (Mal Mukabili Ödeme)

     Açık hesap aynı zamanda “Mal mukabili ödeme” olarak da adlandırılmaktadır. İhraç edilen malın bedeli, ithalatçı teslim aldıktan sonra ödenir. İthalatçı açısından en güvenilir ödeme yöntemi iken ihracatçı için ise en az güvenilir yöntemdir.

 

                Şekil 2. Ödeme Yöntemlerine Göre Türkiye’nin Dış Ticareti (2019) Kaynak: TÜİK

    Türkiye’nin dış ticarette kullandığı ödeme yöntemlerine baktığımızda TÜİK 2019 dış ticaret verilerine göre hem ithalat hem de ihracat için en çok kullandığı yöntemin açık arayla mal mukabili ödeme (açık hesap) olduğunu görüyoruz. Özellikle ihracatçı açısından en az güvenilir ödeme yöntemi olarak kabul edilen açık hesap, ödemenin tam ve zamanında yapılması açısından önemli riskler taşır. Ancak ithalatçı konumunda iken bu yöntemin sıklıkla tercih ediliyor olması büyük bir avantaj sağlamaktadır.

    İkinci olarak tercih edilen peşin ödeme yöntemi ise, ihracatçı için en güvenilir ödeme yöntemi olsa da ithalatçı konumunda iken en riskli konumda bulunuyor.

     Her iki taraf için de eşit risk taşıyan akreditifli ödeme yönteminin kullanım yüzdesi sanılanın aksine ihracatta %6, ithalatta ise %2 ile oldukça düşük seviyelerde kalmaktadır.

             

                  Şekil 3. Ödeme Yöntemlerine Göre İhracat (2019) Kaynak:TÜİK

2019 yılında hem ithalat hem de ihracat rakamlarına bakıldığında Güney Kore ilk 10’da yer almaktadır. İhracatta kullandıkları ödeme yöntemlerini Türkiye ile karşılaştırdığımızda çok büyük bir fark göze çarpmaktadır. Güney Kore, %59 oranla ihracatçı açısından en güvenilir ödeme yöntemi olan peşin ödemeyi seçerken Türkiye ise %66 oranla ihracatçı açısından en riskli olan mal mukabili ödeme yöntemini seçmektedir. Ayrıca, Güney Kore konsinye ve kabul kredili vesaik mukabili ödeme yöntemlerini de ihracatta kullanırken Türkiye’de bu yöntemlerin kullanımı sıfıra yakındır. 

              

                Şekil 4. Ödeme Yöntemlerine Göre İthalat (2019) Kaynak: T.C. Seul Büyükelçiliği Ticaret Müsteşarlığı

     İki ülkenin ithalatta kullandığı ödeme yöntemlerine baktığımızda ise Türkiye’nin %62 ile ithalatçı açısından en güvenilir ödeme yöntemi olan mal mukabili ödemeyi seçerken Güney Kore’nin ise %65 oranla en riskli olan peşin ödemeyi seçtiğini görüyoruz. İhracatta olduğu gibi yine konsinye ve kabul kredili vesaik mukabili yöntemlerinin kullanımı Türkiye için sıfıra yakındır.

     Akreditifli ödeme yöntemi ise Güney Kore’de de dünya genelindeki ortak kanıya uymayarak ihracatta %5 ve ithalatta %6 yine düşük seviyelerde kalmaktadır. 

      ICC’nin RETHKING TRADE&FINANCE (2017) ve GLOBAL SURVEY ON TRADE FINANCE (2020) raporları incelendiğinde, akreditifli ödeme yöntemi kullanımının dünya genelinde de 2013’ten bu yana azalan bir trend gösterdiği anlaşılmaktadır.

     Güney Kore ve Türkiye’nin dış ticarette en çok kullandığı ödeme yöntemlerini karşılaştırıldığında, iki ülkenin de ithalat ve ihracatta riski göz önünde bulundurmayacak şekilde neredeyse tek bir ödeme şekline bağlı kaldığı gözlemlenebilmektedir.

      Ülkelerin dış ticarette ödeme şekillerine göre verileri ile ilgili yaptığımız çalışmada Ülkemiz (Türkiye İstatistik Kurumu -TÜİK) dışında bu veriyi yayımlayan herhangi bir ülke tespit edilememiştir. Yapılan araştırmada sadece Güney Kore’nin verilerine Seul Ticaret Müşavirliğimiz marifetiyle erişilebilmiştir.